Sprężarki, kompresory

Do głównych zespołów sprężarek tłokowych należą: kadłub, zwany inaczej skrzynią korbową, głowica, układ korbowy i układ zaworowy. Sprężarki tłokowe posiadają m.in. takie elementy, które w swojej budowie zbliżone są do odpowiadających im elementów silników spalinowych. Należą do nich: cylindry, wały korbowe, korbowody, łożyska, a w pewnym sensie także tłoki i głowice. Zasadnicza różnica pomiędzy sprężarką a silnikiem spalinowym tkwi w budowie zaworów. Sprężarki w większości posiadają zawory samoczynne, które zamykają się i otwierają wskutek powstanie różnicy ciśnienia po obu stronach zaworu. Do najczęściej spotykanych zaworów w sprężarkach tłokowych należą zawory grzybkowe, pierścieniowo-płytkowe oraz listwowe. Najczęściej stosowanymi zaworami są zawory pierścieniowo-płytkowe z 1, 2 lub 3 pierścieniami. W zaworze dwupierścieniowym ssawnym płytki zamykające dociskane są do gniazda sprężynami walcowymi. Sprężyny te znajdują się pomiędzy gniazdem a zderzakiem. Gniazdo bezsprężynowego zaworu listwowego posiada kilka podłużnych szczelin, przez które przepływa gaz. Szczeliny te przykrywają zwieradła w postaci cienkich sprężystych listew, które pod ciśnieniem gazu wyginają się. Zawory grzybkowe zaś, ponieważ ich masa jest dość duża, stosowane są tylko w nielicznych wolnobieżnych sprężarkach o układzie poziomym.

Sprężarki tłokowe mogą być różnorodnie skonstruowane. Jedną z możliwości podziału sprężarek tłokowych jest podział w zależności od liczby stopni sprężania. Ze względu na to sprężarki tłokowe dzielimy na jednostopniowe i wielostopniowe. Sprężanie zaś może odbywać się w jednym lub kilku cylindrach. To znów sprawia, że rozróżnia się sprężarki tłokowe jednostronnego działania i sprężarki dwustronnego działania, a także sprężarki różnicowe. W tych pierwszych gaz sprężany jest za pomocą tłoka tylko po jednej stronie, w drugich zaś po obu stronach. W sprężarce różnicowej tłok ma kilka różnych średnic. Tak jak to się odbywa i w przypadku silników spalinowych, sprężarki mogą być chłodzone powietrzem lub wodą. Sprężarki chłodzone powietrzem posiadają wentylator umieszczony na wale sprężarki, który wymusza przepływ chłodzącego powietrza. Ono z kolei omywa użebrowany cylinder. Tego rodzaju sprężarki mogą pracować w temperaturze otoczenia niższej niż 0°C. Chłodzenie wodą jest w takiej temperaturze niemożliwe, ale za to zapewnia ono lepszą wymianę ciepła. W sprężarkach chłodzonych wodą chłodząca woda przepływa przez odpowiednie kanały korpusów cylindrów i głowic. W sprężarkach wielostopniowych są oprócz tego chłodnice międzystopniowe. Sprężarki tłokowe mogą być smarowane olejem lub być bezsmarowe. W przypadku tych drugich bowiem gładź cylindrowa nie wymaga smarowania. Jeżeli zaś chodzi o liczbę cylindrów i ich układ to w małych i dużych sprężarkach szybkobieżnych stosowane są cylindry stojące albo układy widlaste W (rzadziej V) o promieniowym ustawieniu osi cylindrów, natomiast w sprężarkach średnich i dużych wolnobieżnych stosuje się układ L lub cylindry leżące. Jeżeli zaś chodzi o przeznaczenie sprężarek tłokowych to mogą być one stacjonarne, czyli ustawiane na fundamencie lub przewoźne - zamontowane na wózku przewoźnym.